Tổ chức AIP Foundation phối hợp với Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng (ACST) vừa công bố kết quả ba nghiên cứu về hệ thống chống bó cứng phanh dành cho xe mô tô (Motorcycle Anti-lock Braking System – M-ABS), góp phần bổ sung cơ sở khoa học phục vụ truyền thông và đối thoại chính sách về an toàn giao thông tại Việt Nam.
Các kết quả được chia sẻ tại Hội thảo Kỹ thuật về Hệ thống Chống bó cứng phanh cho xe mô tô, với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia kỹ thuật, tổ chức quốc tế và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực an toàn giao thông. 
Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 79 triệu xe mô tô, xe gắn máy đăng ký lưu hành. Đây vẫn là phương tiện di chuyển chủ yếu của người dân, đồng thời cũng chiếm tỷ lệ lớn trong các vụ tai nạn giao thông đường bộ. Trong khi hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều quốc gia đánh giá là công nghệ giúp nâng cao an toàn, Việt Nam vẫn còn thiếu các nghiên cứu dựa trên dữ liệu thực tế trong nước để làm cơ sở cho việc xây dựng chính sách.
ABS có thể giúp giảm 22-29% tai nạn theo các kịch bản nghiên cứu
Nghiên cứu đầu tiên phân tích 6.886 vụ tai nạn giao thông, trong đó hơn 5.300 vụ liên quan đến xe mô tô, xe gắn máy, nhằm đánh giá những tình huống mà hệ thống ABS có thể phát huy hiệu quả.
Kết quả mô phỏng theo các kịch bản nghiên cứu cho thấy việc trang bị ABS có khả năng giúp giảm khoảng 22-29% số vụ tai nạn, số người tử vong và bị thương liên quan đến xe mô tô.
Ở nghiên cứu thứ hai, nhóm nghiên cứu khảo sát 1.247 người sử dụng xe máy tại Hà Nội và TP.HCM để đánh giá nhận thức cũng như thái độ đối với công nghệ ABS.
Kết quả cho thấy khoảng 85% người tham gia ưu tiên lựa chọn xe được trang bị ABS và ủng hộ việc mở rộng áp dụng công nghệ này trong tương lai. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra hai rào cản chính là nhiều người vẫn chưa hiểu rõ nguyên lý hoạt động của ABS, trong khi giá thành và khả năng chi trả vẫn ảnh hưởng đáng kể đến quyết định mua xe.
Theo nhóm nghiên cứu, để mở rộng việc ứng dụng ABS hiệu quả, cần kết hợp nhiều giải pháp như hoàn thiện chính sách dựa trên bằng chứng khoa học, tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức và xem xét yếu tố chi phí để nhiều người dân có cơ hội tiếp cận công nghệ an toàn này hơn.
Cần thêm đánh giá về hiệu quả kinh tế – xã hội
Nghiên cứu thứ ba tập trung phân tích chi phí – lợi ích của việc áp dụng ABS tại Việt Nam. Kết quả tính toán sơ bộ của ACST cho thấy tỷ số lợi ích – chi phí (BCR) dao động từ 0,4 đến 1,1 tùy theo từng kịch bản. Nhóm nghiên cứu cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện các đánh giá nhằm xác định đầy đủ hơn tác động kinh tế – xã hội của việc phổ biến công nghệ này.
Ông Lê Văn Đạt, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng, cho biết đây là một trong những nghiên cứu toàn diện tại Việt Nam về hệ thống ABS trên xe mô tô, kết hợp giữa phân tích dữ liệu tai nạn giao thông và khảo sát nhận thức người dân. Các kết quả sẽ góp phần cung cấp thêm cơ sở khoa học phục vụ nghiên cứu, xây dựng chính sách và các giải pháp nâng cao an toàn giao thông.
Trong khi đó, ông Lê Tiên Phong, Giám đốc Quốc gia của AIP Foundation tại Việt Nam, nhấn mạnh các chính sách an toàn giao thông cần được xây dựng trên nền tảng bằng chứng khoa học. Những kết quả nghiên cứu mới sẽ góp phần thúc đẩy đối thoại giữa các nhà hoạch định chính sách, giới nghiên cứu và cộng đồng về vai trò của các công nghệ an toàn trong việc giảm thiểu thương vong do tai nạn giao thông.
Bên cạnh việc công bố kết quả nghiên cứu, hội thảo cũng tổ chức trình diễn thực tế hệ thống chống bó cứng phanh ABS, giúp các đại biểu quan sát trực quan khả năng hỗ trợ người điều khiển duy trì ổn định và kiểm soát hướng lái trong các tình huống phanh gấp.
Theo ban tổ chức, ba nghiên cứu lần này không chỉ bổ sung nguồn dữ liệu khoa học cho Việt Nam mà còn tạo thêm cơ sở để thúc đẩy các cuộc trao đổi chuyên môn và đối thoại chính sách về an toàn xe mô tô, phù hợp với xu hướng quốc tế trong việc ứng dụng các công nghệ an toàn nhằm giảm thiểu tử vong và thương tích do tai nạn giao thông.
