Những tin nhắn mời gọi “dùng thử ứng dụng AI” kèm quà tặng hấp dẫn, hay các cuộc gọi thông báo “hoàn phí bảo hiểm” với giọng điệu chuyên nghiệp, đang trở thành mồi câu hoàn hảo của tội phạm công nghệ cao. Nhiều nạn nhân mất hàng chục triệu đồng chỉ vì một cú nhấp chuột hoặc vài con số OTP.
Lừa đảo qua trải nghiệm ứng dụng AI giả mạo
Trong chương trình Lời Cảnh Báo, anh H.V (TP.HCM) nhận được tin nhắn giới thiệu một ứng dụng AI mới, “tích hợp nhiều tính năng vượt trội” và “miễn phí trải nghiệm”. Tin nhắn kèm đường link và lời hứa tặng quà giá trị cho người đăng ký sớm.
“Thấy tên ứng dụng quen quen, lại có logo giống như của một hãng lớn, tôi quét mã QR, điền đầy đủ thông tin cá nhân để kích hoạt. Vài giờ sau, tài khoản ngân hàng bị rút một số tiền lớn. Lúc đó tôi mới nhận ra mình bị lừa”, anh kể.
Không phải ai cũng kém may mắn như anh H.V. Chị T.L, một nhân viên văn phòng, nhận được lời rủ rê từ nhóm bạn trên mạng tham gia trải nghiệm AI với điều kiện chuyển trước một khoản phí nhỏ. Cảm thấy bất thường, chị tra cứu và phát hiện tài khoản nhận tiền là tài khoản ảo.
Thủ đoạn tinh vi dưới vỏ bọc ứng dụng AI
Thạc sĩ Lê Tấn Phước – Giám đốc Công ty Cổ phần Cyber SSI – cho biết: “Kẻ gian thường giả mạo thương hiệu AI nổi tiếng như Gemini, OpenAI, sao chép giao diện, logo để tạo niềm tin. Chúng đưa ra phần thưởng hấp dẫn nhằm dụ người dùng tự cung cấp thông tin cá nhân, thậm chí tải về các ứng dụng chứa mã độc”.
Mã độc này có thể âm thầm ghi lại thao tác trên điện thoại, đánh cắp mật khẩu, OTP và chiếm quyền truy cập email, mạng xã hội, tài khoản ngân hàng.
Dấu hiệu nhận biết ứng dụng giả mạo, theo ông Phước, thường là:
- Đường link lạ, sai chính tả, không có “https”
- Yêu cầu cấp quyền truy cập sâu vào thiết bị
- Lời mời kèm phần thưởng quá giá trị để là thật
Cái bẫy “hoàn phí bảo hiểm”
Không chỉ ứng dụng AI bị lợi dụng, chiêu “hoàn phí bảo hiểm” cũng khiến nhiều người sập bẫy.
Chị B.T.A (TP.HCM) nhận cuộc gọi hiển thị tên một ngân hàng lớn. Giọng nữ ở đầu dây tự xưng nhân viên chăm sóc khách hàng, thông báo chị có khoản phí bảo hiểm hơn 3 triệu đồng đóng dư từ năm trước, sẽ được hoàn lại nếu cung cấp mã OTP.
“Nghe họ nói rất chuyên nghiệp, lại đúng tên mình, tôi tin và làm theo. Ngay sau đó, tài khoản liên tiếp bị trừ tiền”, chị A. bàng hoàng kể.
Ông Trương Phạm Hoài Thương – Trưởng cao đẳng An ninh mạng iSPACE – cho biết: “Kẻ gian khai thác tính năng ‘tin nhắn thương hiệu’ để hiển thị tên doanh nghiệp uy tín. Chúng còn dùng trạm BTS giả mạo, khiến nạn nhân tin rằng cuộc gọi xuất phát từ đúng ngân hàng hoặc công ty bảo hiểm”.
Theo các chuyên gia, cả hai thủ đoạn trên đều dựa vào ba yếu tố tâm lý:
- Ham lợi: mong nhận quà, nhận lại tiền “của mình”
- Tin tưởng thương hiệu: khi nhìn thấy tên ngân hàng, công ty lớn hoặc ứng dụng nổi tiếng
- Áp lực thời gian: bị yêu cầu “làm ngay” để không mất cơ hội hoặc quyền lợi
Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Hải – giảng viên Đại học Luật TP.HCM – khẳng định: “Hành vi giả danh, tạo thông tin giả để chiếm đoạt tiền là tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017). Chỉ cần số tiền chiếm đoạt từ 2 triệu đồng đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Nếu có tổ chức, nhiều nạn nhân, mức án có thể lên đến 20 năm tù hoặc chung thân”.
Làm sao để tự bảo vệ?
Các chuyên gia khuyến nghị:
- Không cung cấp OTP, mật khẩu, mã PIN cho bất kỳ ai qua điện thoại hoặc mạng xã hội
- Chỉ tải ứng dụng từ App Store hoặc Google Play
- Xác minh trực tiếp với ngân hàng, công ty bảo hiểm qua số tổng đài chính thức
- Cảnh giác với phần thưởng “quá tốt để là thật”
- Bật xác thực hai lớp cho các tài khoản quan trọng
Lời kết:
Những cú lừa công nghệ cao qua ứng dụng AI hay “Hoàn phí bảo hiểm” đang ngày càng tinh vi, đánh đúng vào sự ham lợi và thói quen tin tưởng của người dùng. Một giây bất cẩn có thể đánh đổi bằng cả tài sản tích cóp. Trong thời đại số, cảnh giác và kiểm chứng thông tin là lớp “lá chắn” quan trọng nhất để tự bảo vệ mình và người thân.
Lời Cảnh Báo là một chương trình mang đầy tính thời sự. Bên cạnh việc phản ánh những vấn đề đang được xã hội quan tâm. Lời Cảnh Báo còn cung cấp cho người dân nhiều kiến thức bổ ích về những vấn đề khác nhau trong cuộc sống như: kinh tế, sức khỏe, giáo dục, an ninh, trật tự, xã hội… Lời Cảnh Báo được phát sóng vào lúc 19h50 Thứ Hai và Thứ Tư hàng tuần trên kênh THVL1.
